كفايت وسايل منطقي دچار ترديد شده بود، و احساس ميكرد شايد نوعي جنگ صليبي هم به همان اندازه ضروري باشد. با گذشت ساليان، اعتقاد او به كارايي روشهاي مسالمتآميز سست ميشد1.
4. دفاعيات مسيحي ــ اين رسالهها با آنچه در شمارهٴ 3 ذكر شد ارتباط نزديكي دارد، و از لحاظ استفاده از روش منطقي رامون در آنها بسيار جالب است.2
5. شهسواري و آموزش و پرورش ــ رامون در ايام اقامت در مونپليه، سه رساله نوشت كه بيشتر دربارهٴ آموزش و پرورش بود.
يكي از اينها به نام كتاب آيين پاك كه آن را در 1274 ـ 1275، در مونپليه براي تربيت پسرش دومينگو (دومينيك) نوشته است (ت. اد. ف، ش 215)، دربارهٴ دين بحث ميكند و شرحي از مسيحيت، يهود، و اسلام به دست ميدهد. همچنين بحثهايي دارد دربارهٴ هفت هنر آزاد، طب، فنون مكانيكي، و غيره. نظريههاي جالبي دربارهٴ پرورش كودكان، و تربيت قواي دماغي، و غيره ارائه شده است.3
6. بلانكورنا4 ــ مونپليه، حدود 1283 (ت. اد. ف، ش 76) ــ اين داستان بسيار بلند ديني كه به زبان كاتالونيايي نوشته شده بزرگترين كار ادبي رامون لول و از شاهكارهاي مسيحيت در قرون وسطا، به شمار ميرود. فصلهاي آخري در توصيف كشورهاي دوردست است: بربرستان، تاتارستان، حبشه، گرجستان؛ از جمله در آن گزارش نخستين سفر اروپاييان را به سودان ميتوان يافت (فصل 88).
دو قطعه، كه به بلانكورنا قهرمان كتاب نسبت داده شده، ضميمهٴ اين كتاب است، يكي به نام
كتاب عاشق و معشوق، و ديگري به نام فن تفكر. اولي شهرت خاصي دارد، و مسلماً از آثار زرين ادبيات جهان است. بنا به اظهار موٴلف، اين كتاب به شيوهٴ صوفيان نوشته شده است.5 بسياري از داستانهايي كه دربلانكورنا آمده اقتباس از مآخذ شرقي است. احتمال دارد كتاب
عاشق و معشوق مدتي پيش از كتاب اصلي نوشته شده باشد.
7. كتاب فليكس در باب شگفتيهاي جهان ــ پاريس 1286 (ت. اد. ف، ش 257). يكي ديگر از داستانهاي تخيلي كه از نظر ادبي خيلي فروتر از بلانكورناست. هدف آن دايرةالمعارفي، اخلاقي، و تا آن جا كه توصيف حيات آن عصر مورد نظر است؛ طنزآميز است. كتاب در ده باب است: خدا، فرشتگان، عناصر، افلاك، گياهان، فلزات، جانوران وحشي، انسان، بهشت، دوزخ.
باب هفتم (در باب حيوانات وحشي) به خودي خود كامل است، و احتمالاً پيش از بقيه